चैते दशैं
चैते दशैं नेपालको एक प्रमुख पर्व हो, जसलाई चैत्र दशैं वा छोटी दशैं पनि भनिन्छ। यो मुख्यतया हिन्दू धर्मावलम्बीहरू द्वारा मनाइन्छ र मुख्य रूपमा चैत्र महिनाको शुक्ल प्रतिपदा देखि दशमीसम्म चल्ने गर्छ।
उद्देश्य र धार्मिक महत्व
चैते दशैंको पूजा माहाकाली, दुर्गा वा शक्ति देवीलाई समर्पित हुन्छ। यो पर्व मुख्य दशैं (असोज महिनामा हुने बडो दशैं) जस्तो लामो तामझाम नभए पनि, शक्तिको आराधना र नर–नारी, दीर्घायु र समृद्धिको कामना गर्ने पर्व हो।
मुख्य परम्परा
-
घरेलु पूजा: घरमा देवी–देवताको आराधना गरिन्छ, विशेष गरी काली, दुर्गा वा अन्नपूर्णा।
-
नयाँ कृषि सिजनको आरम्भ: यो पर्व खासगरी कृषक समुदायका लागि नयाँ बाली सुरु गर्नु अघि शुभ मानिन्छ।
-
राखी र तिलक: कतिपय स्थानमा देवीको तर्पण र परिवारजनमा तिलक राखेर आशिर्वाद लिने चलन छ।
-
सामूहिक मेला र उत्सव: विभिन्न गाउँ–ठाउँमा मेला र सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ।
फरक–फरक क्षेत्रीय चलन
-
काठमाडौं उपत्यका र नेपाल तराईमा चैते दशैं चैत्र १–१० को बीचमा मनाइन्छ।
-
केहि स्थानमा यो पर्व सामाजिक मेलमिलाप र आपसी सम्बन्ध प्रगाढ गर्ने अवसरको रूपमा पनि लिइन्छ।
यसरी, चैते दशैं सामाजिक, धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण पर्व हो, जुन छोटो भए पनि शक्ति आराधना र शुभकामना दिनको लागि विशेष मानिन्छ।
